Teraz gazują ludzi...

Przyjechał nowy transport. Jest godzina siódma rano. Pociągu nie widzimy, bo jesteśmy odgrodzeni od niego parkanem i długim barakiem. Ludzie wychodzą z wagonów popędzani przez esesmanów. Słyszymy krzyki i płacze. Wzajemne nawoływania. Nagle na plac wylatują nadzy ludzie, tacy sami jak ci, których widziałem, kiedy wyjęto ich z mojego transportu. Spełniają oni teraz tę samą co tamci funkcję. Oczyszczają plac z odzieży i paczek. Przynoszą ją nam na sterty, pod którymi stoimy i sortujemy. Oczyszczają w ten sposób szybko plac.

Tajne nauczanie

Po likwidacji przez Niemców polskiego szkolnictwa średniego i wyższego, a na ziemiach wcielonych do Rzeszy także podstawowego, zaczęto organizować tajne nauczanie. Młodzież kształciła się na poziomie przedwojennych gimnazjów i wyższych uczelni; w konspiracji działały Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński oraz utworzony w Warszawie Uniwersytet Ziem Zachodnich, na którym studiowali Polacy wysiedleni z ziem wcielonych do III Rzeszy. W październiku 1939 r. przedwojenni nauczyciele utworzyli Tajną Organizację Nauczycielską, koordynującą akcję kształcenia młodzieży.

Cichociemni

Cichociemni – wybrani spośród najlepszych żołnierze polscy, którzy byli szkoleni na specjalnych kursach w Wielkiej Brytanii obejmujących wszechstronne formy walki, a następnie zrzucani na spadochronach do kraju, w celu wspierania w walce i szkolenia żołnierzy AK. Nazwa pochodziła od wykonywania zadań bojowych bez rozgłosu – po cichu i po ciemku. Natomiast według nieoficjalnej wersji jeden z kolegów żołnierzy wytypowanych do uczestnictwa w kursach, zirytowany utrzymywaniem przez nich tajemnicy, powiedział – „jesteś taki cichociemniak”.

gen. bryg. Elżbieta Zawacka "Zo"

Elżbieta Zawacka (1909–2009) – w czasie wojny kurierka AK, jedyna kobieta „cichociemna” – po specjalistycznym przeszkoleniu zrzucona do kraju we wrześniu 1943 r. Po wojnie, aresztowana przez komunistów, była więziona. Po uwolnieniu poświęciła się pracy pedagogicznej (była profesorem Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu) oraz dokumentowaniu udziału kobiet w działalności Polskiego Państwa Podziemnego. Jedna z dwóch kobiet generałów WP (mianowana w 2006 r. przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego).

Zamach na Kutscherę

Rozkazy wykonywania egzekucji ulicznych w Warszawie wydawał od jesieni 1943 r. Franz Kutschera, generał SS, dowódca policji i SS dystryktu warszawskiego GG, nazywany „katem Warszawy”. Dowódca Kedywu AK płk. August Emil Fieldorf rozkazał zlikwidować zbrodniarza. 1 lutego 1944 r. w Alejach Ujazdowskich na rogu Piusa XI (obecnie ul. Piękna) żołnierze oddziału specjalnego „Pegaz” Kedywu Komendy Głównej AK dokonali udanego zamachu na Kutscherę. Kilka dni później dwaj z nich zmarli w wyniku odniesionych ran: Bronisław Pietraszkiewicz „Lot” i Marian Senger „Cichy”.

gen. dyw. Stefan Rowecki "Grot"

Stefan Rowecki „Grot”, „Rakoń”, „Grabica” (1895–1944)

gen. broni Michał Tokarzewski-Karaszewicz "Doktor"

Michał Tokarzewski-Karaszewicz „Doktor”, „Torwid” (1893–1964) – generał WP. Przed I wojną światową działał w ruchu niepodległościowym w zaborze austriackim – w Związku Walki Czynnej i w Związku Strzeleckim. Od 1914 r. oficer Legionów Polskich, wielokrotnie odznaczył się męstwem na polu bitwy, był ranny. Od 1918 r. w WP, dowodził pierwszą odsieczą Lwowa i uczestniczył w wojnie z bolszewikami. Następnie służył na wyższych stanowiskach w WP, był wysoko ceniony przez marsz. Józefa Piłsudskiego. W wojnie z Niemcami we wrześniu 1939 r.

Strony

Nazwa użytkownika